Medytacja, choć jest znana niemal wszystkim kulturom od starożytności, dopiero dzisiaj zyskuje uznanie oraz popularność. Jak niektórzy twierdzą jest to jedynie trend i chwilowy wzrost popularności wschodnich kultur w zachodnim społeczeństwie. Dzisiaj sprawdzimy czy jest to prawda i przyjrzymy się medytacji z psychologicznego punktu widzenia.

Warto zacząć od jednego z największych mitów dotyczących medytacji – nie jest ona praktyką wyłączną tylko dla kultur indyjskich i chińskich. Choć ma ona głębokie korzenie w starożytnych tradycjach religijnych, takich jak hinduizm i buddyjskie nauki, to jednak jej elementy można znaleźć również w dwóch największych religiach świata – chrześcijaństwie i islamie. W pierwszej z nich na szeroką skalę rozpromowali medytację hezychaści. Mimo że idee te budziły kontrowersji wśród XIV wiecznych duchownych (złośliwi krytycy określali hezychastów jako omphaloskopoi -„wpatrzonymi w pępek”, nawiązując do popularnej wśród mnichów techniki koncentracji), udało im zapieczętować ideę medytacji w chrześcijaństwie. Sufizm w Islamie rozwinął się w jednakowym stopniu wśród sunnitów i szyitów, czerpiąc wiele inspiracji z monastycyzmu chrześcijańskiego i buddyjskiego. Jest on próbą osiągnięcia jedności z boskim Absolutem. Jak więc widzimy medytacja zakorzeniona jest zarówno w nonteistycznym Buddyzmie, jak również w chrześcijaństwie, hinduizmie oraz islamie.

Jak pokazują badania, praktyki medytacyjne mogą mieć wiele korzyści zarówno dla rozwoju duchowego, osobistego jak i psychicznego. Poprzez skoncentrowanie uwagi na określonym obiekcie, myślach, oddechu lub doświadczeniach osiągnięty zostaje stanu spokoju i świadomości. Poprzez medytację człowiek stara się odnaleźć spokój umysłu. Poprzez nią możemy się rozprawić z chaosem własnych myśli i zrozumieć samego siebie – nie ma chyba wątpliwości co do pożyteczności celu medytacji. Ale jak się do niej zabrać?

Istnieje wiele różnych technik medytacyjnych:

Medytacja koncentracji

Praktyki medytacyjne z tym naciskiem obejmują podtrzymywanie uwagi na pojedynczym obiekcie. Zasadniczo identyfikujesz cel swojej uwagi, taki jak oddech lub mantra. Kiedy umysł się rozprasza, rozpoznajesz to tak szybko, jak tylko możesz i delikatnie przenosisz swoją uwagę z powrotem na cel.

Medytacja uwagi aktywuje i ćwiczy płaty czołowe, dzięki czemu jest idealną praktyką dla każdego, kto chce poprawić swoją uwagę i pamięć.

Medytacja transcendentalna

Jest to forma medytacji, która została wprowadzona w latach 50. XX wieku. To technika oparta na staroindyjskich tradycjach duchowych. MT zdobyła popularność na całym świecie i znalazła się w centrum zainteresowania głównie ze względu na prostotę i potencjalne korzyści zdrowotne.

Praktykujący siada w spokojnym miejscu, zamyka oczy i zaczyna powtarzać mantrę w umyśle. Celem jest osiągnięcie głębokiego stanu relaksacji. Głównym celem MT jest osiągnięcie stanu transcendencji, czyli przekroczenia myśli i doświadczeń zmysłowych, docierając do głębokiego poziomu świadomości.

Medytacja Zen

Przez zen rozumie się także „spokojny umysł”, „kontrolowanie procesu myślenia”, „przyswajanie koncepcji”. Jest to koncentracja myśli na jednym punkcie i kontemplowanie prawdy życia poprzez praktykę siedzącej medytacji. Dzięki praktyce zen umysł odzyskuje świeżość, a myślenie staje się przejrzyste. Praktyka zen to próba osiągnięcia wyzwolonej świadomości, ale również narzędzie do budowy lepszego siebie oraz schronienie dla spokoju umysłu.

Co z tą „modą”?

Zwiększone zainteresowanie medytacją zdecydowanie nie jest przemijającą „modą”. Wynika ono z rosnącego zrozumienia jej pozytywnego wpływu na zdrowie psychiczne, w tym redukcję stresu i poprawę koncentracji. Swoją cegiełkę do rozpromowania medytacji dołożył również globalny ruch „wellness” skupiający się na holistycznym podejściu do zdrowia fizycznego i psychicznego. Istotną rolę odegrały media społecznościowe, filmy i literatura popularnonaukowa – zarówno w popularyzacji medytacji, ale co jeszcze ważniejsze przyczyniły się one do jej akceptacji w różnych kręgach kulturowych.

Co daje medytacja?

Badacze wymieniają liczne korzyści zdrowotne medytacji. Wiele z nich nie jest jeszcze do końca zbadanych, gdyż pewne formy medytacji wykraczają poza granice naukowego poznania. Wśród zbadanych naukowo korzyści dla zdrowia wymienia się:

• znaczną redukcję stresu,
• pozytywny wpływ na układ nerwowy,
• regulację reakcji na stres,
• poprawę koncentracji i skupienia,
• zmniejszenie objawów depresji i lęku,
• obniżenie ciśnienia krwi,
• zmiany strukturalne w mózgu, w obrębie hipokampu (zwiększenie jego objętości może mieć pozytywny wpływ na pamięć i regulację emocji), a także wzmocnienie struktury kory cingulatna (związanej z regulacją uwagi, emocji i procesów poznawczych).

Integracja medytacji z terapią psychologiczną

Medytacja może być użyteczna jako uzupełnienie tradycyjnej terapii psychologicznej, pomagając w zwiększeniu skuteczności leczenia. Liczne badania sugerują, że medytacja może pomagać w redukcji objawów depresji, lęku i PTSD, co może wspomagać proces terapeutyczny. Poprzez zwiększenie świadomości własnych myśli i emocji zyskujemy nieocenione narzędzie w terapii poznawczo-behawioralnej.

Medytacja w codziennym życiu

Medytacja jest dobra nie tylko wtedy gdy w naszym życiu pojawiają się problemu. Jest ona niezwykle uniwersalnym i skutecznym narzędziem do radzenia sobie ze stresem, umożliwia skoncentrowanie się na teraźniejszym momencie i relaksację. Ponadto praktyka medytacyjna pomaga w rozwijaniu umiejętności zarządzania emocjami, co jest kluczowe w radzeniu sobie z obecnymi czy przyszłymi potencjalnymi trudnościami życiowymi. Medytując możemy również z nowego punktu widzenia popatrzeć na stojące przed nami decyzje życiowe.

Medytacja pomoże nam rozwinąć samoświadomość – kluczową dla rozwoju osobistego i zrozumienia własnych potrzeb i celów. Warto również wspomnieć, że regularna praktyka medytacyjna może przyczynić się do zwiększenia empatii i zrozumienia dla innych ludzi, co wspiera zdrowe relacje interpersonalne. Choć nie trzeba być osobą wierzącą żeby czerpać z medytacji liczne korzyści, dla niektórych osób medytacja może stanowić doskonałe uzupełnienie w drodze do rozwijania świadomości duchowej, to z kolei może prowadzić do bardziej pełnego i satysfakcjonującego życia! W tym miejscu warto wspomnieć początek tesktu Desideraty Maxa Ehrmanna: „Krocz spokojnie wśród zgiełku i pośpiechu – pamiętaj jaki pokój może być w ciszy.” – doskonale obrazuje on esencje medytacji.

Medytacja z pewnością nie może jednak zastąpić w pełni profesjonalnej pomocy psychologicznej. Może być jednak dobrym początkiem dla zrozumienia własnych problemów i niepokojów, co z pewnością pomoże w dalszej poprawie własnego samostanu psychicznego.

Wyzwolenie potencjału medytacji leży w indywidualnym podejściu. Nie ma jednego rozwiązania dla wszystkich, dlatego warto eksperymentować, testować różne techniki i znaleźć tę, która rezonuje z własnym doświadczeniem. Nie znaczy to jednak że nie można praktykować jej wspólnie, z drugą połówką, rodziną czy grupowo na medytacyjnych wyjazdach. Medytacji po prostu warto dać szansę, aby zmieniła nasze życia na lepsze!

Źródła

• Jak medytować
• Renergize.me
• Wikipedia (1, 2, 3, 4)
• Szkoła zdrowego stylu życia